Zamieszkaj w domu, który dba o Twój portfel
Etapy budowy domu krok po kroku
Budowa domu jednorodzinnego to proces podzielony na szereg etapów, z których każdy jest równie ważny dla powodzenia całej inwestycji. Poniżej przedstawiamy kolejne etapy budowy domu w najpopularniejszej w Polsce technologii murowanej – od przygotowań, przez stan surowy, aż po prace wykończeniowe. Omawiamy też najważniejsze formalności oraz potencjalne zagrożenia, na które trzeba uważać na poszczególnych etapach.
Zakup działki i przygotowania formalne Pierwszym krokiem do budowy domu jest znalezienie i zakup odpowiedniej działki budowlanej. Lokalizacja, wymiary i ukształtowanie terenu działki będą wpływać na możliwości realizacyjne projektu domu.
Przed sfinalizowaniem zakupu koniecznie sprawdź, czy działka posiada przeznaczenie budowlane. W tym celu należy zapoznać się z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla danego terenu – dokument ten określa, co można na działce budować (np. rodzaj zabudowy, maksymalną wysokość budynku, kąt nachylenia dachu itp.). Jeśli brak MPZP, trzeba wystąpić o warunki zabudowy (WZ), które określą wytyczne dla przyszłego projektu. Ważne jest również upewnienie się, że działka ma dostęp do mediów: prądu, wody, kanalizacji lub możliwości budowy szamba, ewentualnie gazu.
Dla późniejszej wygody warto też sprawdzić czy jest możliwość podciągnięcia światłowodu. Kolejnym elementem jest sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości – czy sprzedający ma uregulowany stan własności, czy działka nie jest obciążona np. hipoteką lub służebnościami mogącymi utrudnić budowę. Warto też zbadać warunki gruntowe: poziom wód gruntowych, rodzaj podłoża (nośność gruntu).
W razie wątpliwości można zlecić badania geotechniczne, aby dowiedzieć się, jak głębokie fundamenty będą potrzebne i czy nie będzie problemów (np. torf, grząski grunt lub wysoki poziom wód mogą zwiększyć koszty posadowienia domu).
Wybór projektu domu Mając działkę i komplet dokumentów wyjściowych (MPZP lub WZ, warunki przyłączenia mediów itp.), kolejnym etapem jest zakup projektu domu. Do wyboru są dwie główne drogi: projekt gotowy (typowy) z katalogu lub projekt indywidualny wykonany przez architekta na zamówienie.
Projekt indywidualny jest preferowanym rozwiązaniem, jeśli zależy Ci na domu skrojonym pod Twoje potrzeby i warunki działki. Architekt zaprojektuje budynek dokładnie według wytycznych inwestora dotyczących metrażu czy układu pomieszczeń. To daje gwarancję, że dom będzie uwzględniał gust mieszkańców i zapewni wszystkim komfort mieszkania – każdy będzie miał wystarczającą ilość przestrzeni dla siebie.
Poza tym projekt indywidualny uwzględnia ukształtowanie terenu, strony świata (np. odpowiednie usytuowanie okien względem słońca), a nawet charakter okolicy. Taki projekt pomoże też łatwiej wdrożyć niestandardowe technologie (np. budowę szkieletową czy szalunkiem traconym) i rozwiązania energooszczędne już na etapie koncepcji.
Wadą indywidualnego projektu jest wyższy koszt i dłuższy czas przygotowania dokumentacji – architekt potrzebuje zwykle kilku miesięcy na przeprowadzenie uzgodnień branżowych i opracowanie pełnego projektu budowlanego. Jednak korzyścią jest unikatowy dom, idealnie dopasowany do oczekiwań. Projekt gotowy (typowy) to szybsza i tańsza opcja. Na rynku dostępne są setki gotowych projektów domów – od małych parterowych po okazałe wille.
Koszt zakupu typowego projektu jest zdecydowanie niższy niż wykonanie indywidualnego (często kilka tysięcy złotych), a czas oczekiwania skraca się do minimum – otrzymujemy od razu gotową dokumentację. Należy jednak pamiętać, że taki projekt trzeba jeszcze zaadaptować do warunków konkretnej działki – adaptacji dokonuje lokalny architekt lub biuro architektoniczne. Mimo tych możliwości projekt gotowy zawsze będzie pewnym kompromisem – nie wszystko da się w nim zmienić, a architektura domu jest z góry określona.
Stan zero (prace ziemne i fundamenty) Stan „zero” to pierwszy etap prac budowlanych na placu budowy. Obejmuje przygotowanie terenu i wykonanie fundamentów domu, kończące się na poziomie parteru (zerowym).
Prace rozpoczynają się od geodezyjnego wytyczenia budynku na działce – uprawniony geodeta, na podstawie projektu, zaznacza dokładnie na gruncie obrys domu oraz osi fundamentów. Następnie ekipa budowlana przystępuje do robót ziemnych: wykonuje wykopy pod ławy fundamentowe (lub płytę fundamentową, jeśli taki typ podstawy przewidziano).
W przypadku tradycyjnych fundamentów ciągłych kopie się rowy pod ławy fundamentowe zgodnie z projektem (ich głębokość zależy od strefy przemarzania gruntu, zwykle ok. 1m poniżej poziomu terenu, lub głębiej, jeśli grunt słaby). Po przygotowaniu wykopów następuje wylewanie ław fundamentowych z betonu lub układanie gotowych bloczków fundamentowych (to podstawa, na której oprą się ściany nośne).
Gdy ławy osiągną odpowiednią wytrzymałość, muruje się na nich ściany fundamentowe (z bloczków betonowych) albo wykonuje się płytę fundamentową na całej powierzchni domu – w zależności od przyjętej technologii posadowienia. Istotnym elementem jest wykonanie hydroizolacji fundamentów (np. powłoki przeciwwilgociowej na ścianach fundamentowych, papy izolacyjnej pod ścianami parteru) oraz ocieplenie fundamentów od zewnątrz (styrodurem lub innym styropianem odpornym na wilgoć).
Do stanu zero zalicza się także wykonanie ewentualnych podziemnych instalacji przed zasypaniem fundamentów – np. przepustów kanalizacyjnych, przepustów wodnych czy peszli na kable elektryczne, które muszą znaleźć się pod posadzką. Końcowym elementem jest zasypanie i zagęszczenie piaskiem (jeśli są ławy i ściany fundamentowe) oraz wykonanie chudego betonu i izolacji podłogi na gruncie, a następnie wylanie płyty podłogowej (tzw. zerowej) stanowiącej spód przyszłej podłogi parteru.
Po tym etapie mamy poziom „zero” – równą, wyprowadzoną do poziomu terenu płytę lub ściany fundamentowe z przygotowaną podłogą na gruncie.
Stan surowy otwarty (SSO) Stan surowy otwarty (SSO) to kolejny kamień milowy budowy – obejmuje wykonanie całej głównej konstrukcji budynku bez stolarki okiennej i drzwiowej.
Na tym etapie dom nabiera kształtu – rosną mury, pojawia się dach. Prace rozpoczynają się od wznoszenia ścian nośnych parteru na gotowych fundamentach. Murowanie ścian odbywa się zwykle przy użyciu bloczków lub pustaków ustalonego wcześniej typu (ceramicznych, betonu komórkowego itp.), łączonych zaprawą albo specjalną cienkowarstwową zaprawą klejową (w przypadku bloczków szlifowanych). Ważne jest utrzymanie pionów i poziomów ścian.
Pamiętać trzeba o zostawieniu otworów okiennych i drzwiowych zgodnie z projektem, wbudowaniu nadproży nad otworami (prefabrykowanych lub wykonywanych z betonu na miejscu) i ewentualnych innych elementów konstrukcyjnych w ścianach (np. słupów żelbetowych, jeśli projekt przewiduje wzmocnienia). Gdy ściany parteru są gotowe, czas na wykonanie stropu nad parterem.
W domach murowanych stosuje się najczęściej stropy żelbetowe wylewane, zwane też monolitycznymi (wymagają one przygotowania szalunków i zbrojenia, a następnie zalania betonem całości), stropy gęstożebrowe z gotowych belek i pustaków (np. typu Teriva), które również zalewa się warstwą betonu. Niezależnie od rodzaju stropu, po ułożeniu i zalaniu trzeba odczekać kilka dni do kilkunastu dni (w zależności od pogody), aż beton odpowiednio stwardnieje – dopiero wtedy można rozszalować strop i kontynuować budowę ścian kolejnej kondygnacji. Jeśli dom jest piętrowy lub ma poddasze użytkowe, następnie muruje się ściany piętra/poddasza, analogicznie jak na parterze.
W przypadku poddasza zamiast pełnych ścian mogą to być tzw. ścianki kolankowe (niskie ściany nad ostatnim stropem, na których oprze się dach). Kiedy mury are gotowe, przychodzi kolej na konstrukcję dachu. Więźba dachowa może być wykonana tradycyjnie z drewna (elementy ciesielskie łączone na miejscu) lub jako prefabrykowane wiązary kratowe przywiezione z fabryki.
Po zmontowaniu więźby dachowej układa się pokrycie dachowe – najpierw mocuje się folię wstępnego krycia (membranę dachową) i łaty, a na nich docelowe pokrycie (dachówki ceramiczne, betonowe, blachodachówkę, blachę na rąbek lub inne materiały według projektu). Montowane są także obróbki blacharskie (okucia na krawędziach dachu, przy kominie) oraz rynny i rury spustowe.
Zwieńczeniem stanu surowego otwartego jest zazwyczaj wykonanie komina (murowanego lub z prefabrykatów systemowych) oraz montaż wyłazu dachowego i ewentualnych okien dachowych, jeśli przewidziano je w projekcie. Po zakończeniu tego etapu dom stoi w surowej postaci: ma ściany, stropy, dach z pokryciem – jednak wciąż otwory okienne i drzwiowe są puste, stąd nazwa stan surowy „otwarty” (wnętrze nie jest zabezpieczone przed dostępem i warunkami atmosferycznymi).
Stan surowy zamknięty (SSZ) Przejście od stanu surowego otwartego do stanu surowego zamkniętego (SSZ) polega na zamontowaniu stolarki zewnętrznej i zamknięciu otworów budynku.
Innymi słowy, montuje się okna, drzwi zewnętrzne oraz bramę garażową (jeśli garaż w bryle) – tak by dom można było zamknąć na klucz i zabezpieczyć wnętrze przed warunkami pogodowymi. Na tym etapie często wykonuje się także ścianki działowe wewnątrz budynku (jeśli nie zrobiono tego wcześniej). Jednak kluczowym wyznacznikiem SSZ jest stolarka.
Stan deweloperski (prace instalacyjne i wykończeniowe wewnątrz) Stan deweloperski to umowny zakres wykończenia domu, który zakłada, że budynek jest już prawie gotowy do zamieszkania, brakuje jedynie końcowych prac wykończeniowych (takich jak malowanie, układanie podłóg, montaż kuchni, białego montażu itp.).
W stanie deweloperskim dom jest zamknięty, ocieplony, wyposażony we wszystkie niezbędne instalacje i przygotowany do wykonania ostatnich prac wykończeniowych. Zakres stanu deweloperskiego może się nieco różnić w zależności od firmy czy umowy, ale zazwyczaj obejmuje on:
- kompletny montaż instalacji wewnętrznych: elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej, grzewczej, ewentualnie gazowej, a także rekuperacji, klimatyzacji czy alarmu;
- tynki (na ściany i sufity) oraz posadzki;
- ocieplenie, elewację zewnętrzną i ocieplenie poddasza;
- prace wykończeniowe wstępne, np.: parapety, drzwi i zabudowę poddasza płytami gipsowo-kartonowymi.
Podsumowując, stan deweloperski to dom prawie gotowy, ale jeszcze niezamieszkały – trzeba go wykończyć „pod klucz”. Ściany zwykle są wtedy szorstkie od tynku, podłogi to surowa wylewka, wystają kable pod oświetlenie, a łazienki są przygotowane do układania płytek (wyprowadzone przyłącza wody i kanalizacji, zamontowana ewentualnie wanna lub stelaże WC, jeśli to przewidziano przed płytkami).
Jeśli umowa z generalnym wykonawcą obejmowała doprowadzenie budowy do tego standardu, można przystąpić do odbioru końcowego. Dom Pełen Energii najczęściej buduje właśnie do stanu deweloperskiego. Chcesz wiedzieć, ile to może kosztować? Skorzystaj z naszego bezpłatnego kalkulatora!
Stan pod klucz (wykończenie ostateczne) Ostatnim etapem jest wykończenie domu pod klucz, czyli doprowadzenie go do stanu w pełni gotowego do zamieszkania.
Ten etap obejmuje wszystkie prace wykończeniowe i montażowe wewnątrz, a często także zagospodarowanie terenu na zewnątrz (umeblowanie, dodatki). W ramach wykańczania pod klucz wykonuje się m.in.:
- malowanie i okładziny ścian – ściany są szpachlowane (gładź gipsowa) i malowane na wybrane kolory; alternatywnie kładzione są tapety czy okładziny dekoracyjne, jeśli życzy sobie tego inwestor;
- wykończenie podłóg – na wylewkach układa się docelowe posadzki – panele podłogowe, parkiet lub deski drewniane, płytki ceramiczne (gres) w łazienkach, kuchni, korytarzach czy wykładziny dywanowe w pokojach, zależnie od projektu wnętrz;
- wykończenie łazienek i kuchni – montuje się płytki na ścianach i podłodze w łazience, instaluje ceramikę sanitarną (toalety, umywalki, kabiny prysznicowe, wannę), armaturę (baterie, prysznice), a także meble łazienkowe, jeśli są przewidziane; natomiast w kuchni kładzie się płytki na podłodze (lub inną podłogę) i między szafkami na ścianie, instaluje meble kuchenne i sprzęt AGD.
- drzwi wewnętrzne i schody – na tym etapie, jeśli nie zostało to zrobione wcześniej, montuje się wszystkie drzwi wewnętrzne wraz z ościeżnicami oraz wykańcza schody (np. okłada betonowe schody drewnem lub kamieniem, maluje elementy balustrad);
- gniazdka, osprzęt elektryczny i oświetlenie – elektrycy montują wszystkie gniazdka elektryczne, włączniki, lampy sufitowe, kinkiety (dom zaczyna w pełni działać pod względem elektrycznym i oświetleniowym), zakłada się również czujniki alarmu, domofon, napędy do bramy wjazdowej i garażowej (jeśli nie było to zrobione wcześniej).
- montaż pozostałego osprzętu – to takie drobne elementy, jak grzejniki (jeśli były planowane tradycyjne naścienne – przy podłogówce nie dotyczy), gniazda i kratki wentylacyjne, czujniki dymu, klimatyzatory, termostaty do ogrzewania, a także wyposażenie: garderoby, szafy wnękowe, lustra itp.;
- prace zewnętrzne – choć to nie wnętrze, często w ramach wykończenia pod klucz wykonuje się też prace wokół domu: podjazdy z kostki brukowej, tarasy, ogrodzenie posesji, montaż oświetlenia zewnętrznego, urządzenie ogrodu (niwelacja terenu, zasadzenie trawy i roślin) – te elementy mogą być częścią umowy z generalnym wykonawcą lub realizowane osobno.
Po zakończeniu tych prac dom jest gotowy do odbioru końcowego. Należy przeprowadzić gruntowne sprzątanie poremontowe oraz szereg testów działania instalacji (czy ogrzewanie wszędzie grzeje, czy ciepła woda płynie, czy wszystkie światła i gniazdka działają, system alarmowy się uzbraja, bramy otwierają itp.).
